การศึกษาประสิทธิภาพการผลิตพืชสมุนไพรพญายอด้วยเทคนิคเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ The Study on production efficiency of medicinal plants Phaya Yo (Clinacanthus nutans (Burm.f.) Lindau.) by tissue culture technique

Main Article Content

Rongrong Homhual Monthar Wongmaneeroj Surak Jamjumrus Rattana Agarum

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของสารควบคุมการเจริญเติบโตต่อการพัฒนายอด ราก และแคลลัสของพญายอดงบัง (Clinacanthus nutans (Burm.f.) Lindau.) ในสภาพเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ รวมไปถึงการออกปลูกในสภาพธรรมชาติ โดยการเพาะเลี้ยงข้อของสมุนไพรพญายอพันธุ์ดงบังที่ผ่านการฟอกฆ่าเชื้อที่ผิวด้วยสารละลายคลอร็อกซ์ 10% และ 5% ตามลำดับ จากนั้นนำมาเลี้ยงในอาหารสูตร Murashige และ Skoog (MS) ที่เติมสารเร่งการเจริญเติบโต Thidiazuron (TDZ) ความเข้มข้น 0, 0.5 และ 1.0 มก./ล. ร่วมกับ 1-Naphthaleneacetic acid (NAA) ความเข้มข้น 0, 0.01 และ 0.1 มก./ล. เป็นเวลา 2 เดือน พบว่า อาหารสูตรที่เติมเฉพาะ NAA 0, 0.01 และ 0.1 มก./ล. เกิดยอดสีเขียว มีอัตราเกิดยอดเฉลี่ย 1-1.4 ต้น และมีความสูงเฉลี่ย 4.22-4.79 ซม. ในขณะที่สูตรอาหาร MS ที่เติม TDZ 0.5-1.0 มก./ล. อย่างเดียว หรือ ร่วมกับ NAA 0, 0.01และ 0.1 มก./ล. พบการเกิดกระจุกยอด (multiple shoots) อัตรายอดเฉลี่ย 4.0-6.33 ต้น และพบว่าสูตรอาหารที่เหมาะสมสำหรับกระตุ้นยอดมากที่สุด คือ สูตรอาหาร MS ที่เติม TDZ 1.0 มก./ล. ร่วมกับ NAA 0.1 มก./ล. กรณีกระจุกยอดที่เลี้ยงในอาหารที่เติม TDZ 0.5 หรือ1.0 มก./ล. อย่างเดียวหรือร่วมกับ NAA 0, 0.01และ 0.1 มก./ล. นำมาเปลี่ยนอาหารใหม่สูตรเดิมและเลี้ยงต่อเป็นเวลา 2 เดือน พบว่าในอาหารทุกสูตรทำให้ใบร่วงและที่บริเวณฐานของกระจุกยอดเกิดแคลลัสสีเขียวอมเหลือง เกาะเป็นก้อนแน่น ขยายขนาด และแคลลัสสามารถพัฒนาเกิดจุดกำเนิดยอดสีเขียวจำนวนมาก จากการทดลองพบว่า สูตรอาหารที่เติม TDZ 1.0 มก./ล. อย่างเดียว มีประสิทธิภาพสูงสุดในการกระตุ้นการเกิดแคลลัสและพัฒนาให้เกิดจุดกำเนิดยอดจำนวนมาก สำหรับสูตรอาหารที่เหมาะสมในการกระตุ้นการชักนำการออกรากได้ดีที่สุดคือ สูตรอาหาร MS ที่เติม NAA 0.1 มก./ล. เมื่อย้ายปลูกต้นกล้าลงในวัสดุปลูกและเลี้ยงไว้ในโรงเรือนเพาะชำ พบว่า มีอัตราการรอดชีวิต 100% เทคโนโลยีที่ได้สามารถนำมาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตกระจุกยอด และกระตุ้นการเกิดจุดกำเนิดยอดจำนวนมากจากแคลลัสในห้องปฏิบัติการ และเป็นข้อมูลพื้นฐานในการต่อยอดงานวิจัยด้านการผลิตสารสำคัญที่มีประโยชน์ทางการแพทย์จากเนื้อเยื่อหรือแคลลัสของสมุนไพรพญายอ ”ดงบัง” ในสภาพปลอดเชื้อต่อไป


The objective of this research was to study the efficiency of certain plant growth regulators on in vitro shoot, root and callus induction in the medicinal plants: Phaya Yo “Dong Bang” (Clinacanthus nutans (Burm.f.) Lindau.). The node explants were surface sterilized with 10% and 5% chlorox solution, respectively. Then the explants were cultured on Murashige and Skoog (MS) medium supplemented with growth regulators: Thidiazuron (TDZ) at the concentrations of 0, 0.5 and 1.0 mg/L in combination with 1-Naphthaleneacetic acid (NAA) at the concentrations of 0, 0.01 and 0.1 mg/L for 2 months. The results showed that the media with NAA 0, 0.01 and 0.1 mg/L showed elongated green shoots from nodes, with the average shoot number of 1-1.4 plants/node and average height of 4.22-4.79 cm. While MS with 0.5-1.0 mg/L TDZ or in combination with 0, 0.01 and 0.1 mg/L NAA resulted of multiple shoots production at the average number of 4.0-6.33 plants/node. The optimum multiple shoots induction medium was MS medium with 1.0 mg/L TDZ and 0.1 mg/l NAA. Multiple shoots derived from the media with 0.5 or 1.0 mg/L TDZ alone or in combination with 0, 0.01 and 0.1 mg/L NAA were subcultured to the same media and cultured for 2 months. It was found that some leaves fell down and compact yellowish-green calli were occurred and expanded at the base of multiple shoot in all media. After that yellowish-green calli developed to numerous green shoot primordia. It was observed that the medium with 1.0 mg/L TDZ alone was the most effective in stimulating mass calli formation and developing a large number of shoots primordia. The newly shoots from the media containing 0, 0.01 and 0.1 mg/L NAA could induce root initiation. The best root induction medium was MS medium with 0.1 mg/L NAA. The new plantlets were transplanted into the pot containing soil mixture and kept in the nursery. It showed 100% of survival rate. The gained technology could be used to optimize the production of multiple shoots and to stimulate mass production of calli with shoots primordia initiation in the laboratory. This project will be the basis for further research on the production of useful medically bioactive compounds from tissues or calli of Phaya Yo "Dong Bang" herb in sterile condition

Article Details

How to Cite
HOMHUAL, Rongrong et al. การศึกษาประสิทธิภาพการผลิตพืชสมุนไพรพญายอด้วยเทคนิคเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ. วารสารวิทยาศาสตร์เกษตรและการจัดการ, [S.l.], v. 4, n. 1, p. 66-76, may 2021. ISSN 2697-5378. Available at: <https://kuojs.lib.ku.ac.th/index.php/jasm/article/view/4216>. Date accessed: 20 june 2021.
Section
Articles