แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของผู้บริหารธุรกิจขนาดกลาง และขนาดย่อม (SMEs) ในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษนครพนม
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะ องค์ประกอบ และระบุแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของผู้บริหารธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษนครพนม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานวิธี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารและพนักงานธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษนครพนม ประกอบด้วย ผู้บริหาร จำนวน 94 คน หัวหน้าแผนก จำนวน 493 คน รวมทั้งสิ้น 587 คน โดยใช้การสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสนทนากลุ่ม จากนั้นทำการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ การตรวจสอบด้วยวิธีวิทยาวิจัยสามเส้าด้านข้อมูล และการยืนยันร่างแนวทางโดยวิธีการสนทนากลุ่มผู้เชี่ยวชาญ การวิจัยนี้วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาแบบพรรณาและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยการแสดงองค์ประกอบเชิงสำรวจรวมถึงรายงานตัวบ่งชี้ ผลการวิจัยพบว่า คุณลักษณะภาวะผู้นำแบบคล่องตัวประกอบด้วย (1) คุณลักษณะส่วนตัว (2) การพัฒนาองค์กรธุรกิจแบบองค์รวม และ (3) การส่งเสริมศักยภาพของพนักงานให้คล่องตัว องค์ประกอบของภาวะผู้นำแบบคล่องตัวมี 8 องค์ประกอบ 82 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ (1) การมีอิทธิพลและบารมีที่ทรงพลัง (2) การปรับตัวได้อย่างคล่องตัว และมีความยืดหยุ่น (3) การคำนึงถึงปัจเจกบุคคลและสร้างแรงบันดาลใจ (4) วุฒิภาวะทางอารมณ์และการตัดสินใจ (5) การสื่อสารและการจัดการการเปลี่ยนแปลงแบบมีกลยุทธ์ (6) การพัฒนาทักษะและสมรรถนะเชิงดิจิทัล (7) การสร้างวัฒนธรรมองค์กรแบบคล่องตัว และ (8) การสร้างบรรยากาศและค่านิยมร่วมอย่างสร้างสรรค์ส่วนแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำแบบคล่องตัวประกอบด้วย วิธีการพัฒนาภาวะผู้นำแบบคล่องตัว 5 วิธี ได้แก่ (1) การเรียนรู้และพัฒนาด้วยตนเอง (2) การเรียนรู้ผ่านระบบออนไลน์ (3) การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ (4) การเรียนรู้ผ่านเอไอ (5) การให้คำปรึกษาและใช้กรณีศึกษา กระบวนการการพัฒนาภาวะผู้นำแบบคล่องตัวที่เหมาะสมโดยใช้ PIERI ได้แก่ (1) การวางแผน (2) การนำไปปฏิบัติ (3) การประเมินผล (4) การสะท้อนผล และ (5) การปรับปรุง
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
เอกสารอ้างอิง
Adhiatma, A., Fachrunnisa, O., & Rahayu, T. (2022). Creating digital ecosystem for small and medium enterprises: The role of dynamic capability, agile leadership and change readiness. Journal of Science and Technology Policy Management, 14(2), 941–959.
https://doi.org/10.1108/JSTPM-12-2020-0171 DOI: https://doi.org/10.1108/JSTPM-12-2020-0171
Agazu, B.G., Kero, C.A., & Debela, K.K. (2025). Transformational leadership and firm performance:
A systematic literature review. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 14(1), 29-47. https://doi.org/10.1186/s13731-025-00476-x DOI: https://doi.org/10.1186/s13731-025-00476-x
Agile Business Consortium. (2024). The nine principles of agile leadership. Retrieved from
https://www.agilebusiness.org/resource/the-nine-principles-of-agile-leadership.html
Akkaya, B., & Yazici, A. (2020). Comparing agile leadership with biomimicry-based Gray Wolf: proposing A New Model. An International Journal, 8(2), 1455-1478
https://doi.org/10.15295/bmij.v8i2.1480 DOI: https://doi.org/10.15295/bmij.v8i2.1480
Alamäki, A., & Korpela, P. (2021). Digital transformation and value-based selling activities: Seller and buyer perspectives. Baltic Journal of Management, 16(2), 298-317.
https://doi.org/10.1108/BJM-08-2020-0304 DOI: https://doi.org/10.1108/BJM-08-2020-0304
Attar, M., & Abdul-Kareem, A. (2020). The role of agile leadership in organisational agility. Agile Business Leadership Methods for Industry 4.0, Sage. DOI: https://doi.org/10.1108/978-1-80043-380-920201011
Bartsch, S., Weber, E., Büttgen, M., & Huber, A. (2021). Leadership matters in crisis-induced digital transformation: How to lead service employees effectively during the COVID-19 pandemic. Journal of Service Management, 32(1), 71-85. https://doi.org/10.1108/JOSM-05-2020-0160 DOI: https://doi.org/10.1108/JOSM-05-2020-0160
Cimini, C., Boffelli, A., Lagorio, A., Kalchschmidt, M., & Pinto, R. (2021). How do industry 4.0 technologies influence organisational change? An empirical analysis of Italian SMEs. Journal of Manufacturing Technology Management, 32(3), 695-721.
https://doi.org/10.1108/JMTM-04-2019-0135 DOI: https://doi.org/10.1108/JMTM-04-2019-0135
Chen, J., Liu, L., & Wang, Y. (2021). Business model innovation and growth of manufacturing SMEs: A social exchange perspective. Journal of Manufacturing Technology Management, 32(2), 290-312. https://doi.org/10.1108/JMTM-03-2020-0089 DOI: https://doi.org/10.1108/JMTM-03-2020-0089
Fernandes, V., Wong, W., & Noonan, M. (2023). Developing adaptability and agility in leadership amidst the COVID-19 crisis: Experiences of Early-Career School Principals. International Journal of Educational Management, 37(2), 483-506. https://doi.org/10.1108/IJEM-02-2022-0076 DOI: https://doi.org/10.1108/IJEM-02-2022-0076
Franquesa, J., & Vera, D. (2021). Small business debt financing: the effect of lender structural complexity. Journal of Small Business and Enterprise Development, 28(3), 456-474.
https://doi.org/10.1108/JSBED-01-2020-0013 DOI: https://doi.org/10.1108/JSBED-01-2020-0013
Hayward, S. (2021). The agile leader: How to create an agile business in the digital age, London: Kogan Page.
Kadenic, M.D., & Tambo, T. (2023). Resilience of operating models: Exploring the potential of agile project management as enabler. International Journal of Managing Projects in Business, 16(3), 521-542. https://doi.org/10.1108/IJMPB-05-2022-0122 DOI: https://doi.org/10.1108/IJMPB-05-2022-0122
Koning, P. (2020). Agile leadership toolkit: Learning to thrive with self-managing teams. Boston: Addison-Wesley.
Kumar, D., & Ratten, V. (2025). Artificial intelligence and family businesses: a systematic literature review. Journal of Family Business Management, 15(2), 373-392.
https://doi.org/10.1108/JFBM-08-2024-0160 DOI: https://doi.org/10.1108/JFBM-08-2024-0160
Malik, M., Raziq, M.M., Sarwar, N., & Tariq, A. (2025). Digital leadership, business model innovation and organizational change: role of leader in steering digital transformation. Benchmarking: An International Journal, 32(5), 1632-1662. https://doi.org/10.1108/BIJ-04-2023-0283 DOI: https://doi.org/10.1108/BIJ-04-2023-0283
Marshall, A., Bieck, C., Dencik, J., Goehring, B.C., & Warrick, R. (2024). How generative AI will drive enterprise innovation. Strategy & Leadership, 52(1), 23-28. https://doi.org/10.1108/SL-12-2023-0126 DOI: https://doi.org/10.1108/SL-12-2023-0126
Nawanir, G., & Moshood, T.D. (2025). The drivers of lean, agile and green principles towards business competitiveness among manufacturing firms in Malaysia. International Journal of Quality & Reliability Management, 42(6), 1793-1821. https://doi.org/10.1108/IJQRM-02-2024-0060 DOI: https://doi.org/10.1108/IJQRM-02-2024-0060
Nugroho, J., Muniroh, & Arifin, A. L. (2024). Agile leadership’s influence on lecturer effectiveness and career development in the education sector. Al-Ishlah: Jurnal Pendidikan, 16(4), 5875-5886. https://doi.org/10.35445/alishlah.v16i4.6217 DOI: https://doi.org/10.35445/alishlah.v16i4.6217
Phakamach, P., Panjarattanakorn, D., & Onsampant, S. (2023a). Conceptualization and development of digital leadership to drive corporate digital transformation for sustainable success. International Journal of Educational Communications and Technology, 3(2), 27-39. https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/IJECT/article/view/252269
Phakamach, P., Senarith, P., Dolprasit, S., Brahmawong, C., Panjarattanakorn, D., Chaisakulkiet, U., Pholsward, R. & Wachirawongpaisarn, S. (2023b). Digital leadership development model for science school administrators in Thailand. RICE Journal of Creative Entrepreneurship and Management, 4(1), 14-26. https://doi.org/10.14456/rjcm.2023.2.
Roblek, V., Dimovski, V., Oblak, J.K., Meško, M., & Peterlin, J. (2024). Leadership and managerial challenges to ensure agile management as a method to enable business success: A Delphi study of the Slovenian health organisations. Measuring Business Excellence, 28(1), 39-51. https://doi.org/10.1108/MBE-09-2023-0122 DOI: https://doi.org/10.1108/MBE-09-2023-0122
Schindler, J., Kallmuenzer, A., & Valeri, M. (2024). Entrepreneurial culture and disruptive innovation in established firms – How to handle ambidexterity. Business Process Management Journal, 30(2), 366-387. https://doi.org/10.1108/BPMJ-02-2023-0117 DOI: https://doi.org/10.1108/BPMJ-02-2023-0117
Sriram, R.M., & Vinodh, S. (2021). Analysis of readiness factors for Industry 4.0 implementation in SMEs using COPRAS. International Journal of Quality & Reliability Management, 38(5), 1178-1192. https://doi.org/10.1108/IJQRM-04-2020-0121 DOI: https://doi.org/10.1108/IJQRM-04-2020-0121
Johannessen, S.S., & Karlsen, J.T. (2025). Agile transformation in the energy sector: Empowering autonomous teams. International Journal of Energy Sector Management, 19(2), 389-411. https://doi.org/10.1108/IJESM-03-2024-0028 DOI: https://doi.org/10.1108/IJESM-03-2024-0028
Tabassum, M., Raziq, M.M., Allen, M., Sarwar, N., & Golra, O.A. (2024). Exploring emergent leadership in agile teams: Network dynamics, roles and skills at the individual level. Business Process Management Journal, 30(5), 1615-1637. https://doi.org/10.1108/BPMJ-02-2024-0110 DOI: https://doi.org/10.1108/BPMJ-02-2024-0110
Tabassum, M., Raziq, M.M., Sarwar, N., Wahaj, Z., & Ikramullah, M. (2025). A dynamic, two-way, individual-level, process-oriented framework for emergent leadership: Modeling lateral influence in teams. Business Process Management Journal, 31(1), 202-227.
https://doi.org/10.1108/BPMJ-04-2024-0229 DOI: https://doi.org/10.1108/BPMJ-04-2024-0229
Tubtemdee, J. (2024). Factors influencing on entrepreneur characteristics and strategies impacting competitive advantage in operating small and medium-sized enterprises (SMEs) in Suphanburi Province. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 4(5), 189-204 https://doi.org/10.60027/iarj.2024.280737 DOI: https://doi.org/10.60027/iarj.2024.280737
Verma, S., & Mehta, M. (2022). Corporate entrepreneurship and leadership theories: Conceptual review. Journal of Entrepreneurship in Emerging Economies, 14(5), 902-925. https://doi.org/0.1108/ DOI: https://doi.org/10.1108/JEEE-08-2021-0329
JEEE-08-2021-0329
World Bank. (2023). Global economic prospects. January 2024. Washington DC: World Bank.