A การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของ ผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

พิชญาภา ยืนยาว

doi:10.56825/jehds.2026.1026851

ผู้แต่ง

พิชญาภา ยืนยาว คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56825/jehds.2026.1026851

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำแบบคล่องตัว, ผู้บริหารสถานศึกษา, การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน, สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ 2) ตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลการวัดภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของผู้บริหารสถานศึกษากับข้อมูลเชิงประจักษ์ ดำเนินการวิจัยแบบผสานวิธี ระยะที่ 1 เป็นการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน ด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง เพื่อพัฒนาโมเดลสมมติฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงประเด็น ระยะที่ 2 เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ สถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 400 แห่ง ได้มาโดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษาแห่งละ 1 คน และครูผู้สอนแห่งละ 2 คน รวม 1,200 คน ได้รับแบบสอบถามที่สมบูรณ์กลับคืน 1,046 ฉบับ คิดเป็นร้อยละ 87.17 และใช้เป็นหน่วยวิเคราะห์ในการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม มาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าดัชนี ความสอดคล้อง 0.80–1.00 และค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.95 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันอันดับหนึ่งและอันดับสอง

ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของผู้บริหารสถานศึกษาประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ 20 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ (1) ความยืดหยุ่นและการปรับตัว (2) วิสัยทัศน์ที่ชัดเจนและการมุ่งผลลัพธ์ (3) การตัดสินใจที่รวดเร็วบนฐานข้อมูล (4) การเสริมพลังทีมและการทำงานร่วมกัน และ (5) การเรียนรู้และนวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง และ 2) โมเดลการวัดภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของผู้บริหารสถานศึกษามีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (χ² = 174.01, df = 165, p = 0.300, χ²/df = 1.05, GFI = 0.987, AGFI = 0.986, CFI = 0.999, TLI = 0.999, RMSEA = 0.007, SRMR = 0.016) น้ำหนักองค์ประกอบมาตรฐานขององค์ประกอบ อันดับสองอยู่ระหว่าง 0.85–0.90 โดยองค์ประกอบที่มีน้ำหนักสูงสุดเท่ากัน (β = 0.90) ได้แก่ การเสริมพลังทีมและการทำงานร่วมกัน และความยืดหยุ่นและการปรับตัว และน้ำหนักองค์ประกอบมาตรฐานของตัวบ่งชี้ อยู่ระหว่าง 0.73–0.84 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ทุกค่า ค่าความเชื่อมั่น เชิงโครงสร้างอยู่ระหว่าง 0.86–0.89 และค่าความแปรปรวนเฉลี่ยที่สกัดได้อยู่ระหว่าง 0.60–0.66 แสดงว่าโมเดลมีความตรงเชิงโครงสร้าง และสามารถนำไปใช้เป็นกรอบในการพัฒนาและประเมินภาวะผู้นำแบบคล่องตัวของผู้บริหารสถานศึกษาได้

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

เอกสารอ้างอิง

Akkaya, B., & Sever, E. (2022). Agile leadership and organization performance in the perspective of VUCA. In Post-pandemic talent management models in knowledge organizations (pp. 213–228). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-3894-7.ch010

Angsuchoti, S., Wijitwanna, S., & Pinyopanuwat, R. (2009). Analytical statistics for social and behavioral sciences research: LISREL techniques (3rd ed.). Mission Media. [translated]

Attar, M., & Abdul-Kareem, A. (2020). The role of agile leadership in organizational agility. In B. Akkaya (Ed.), Agile business leadership methods for Industry 4.0 (pp. 171–191). Emerald Publishing.

Braun, V., & Clarke, V. (2022). Thematic analysis: A practical guide. Sage.

Çalışkan Yılmaz, F., & Özgenel, M. (2023). Agile leadership as an antecedent of school effectiveness: A relational investigation on teachers. Journal of Education and Future, (23), 27–40. https://doi.org/10.30786/jef.1071657

Cascio, J. (2020). Facing the age of chaos. Medium. https://medium.com/@cascio/facing-the-age-of-chaos-b00687b1f51d

Changpoo, P. (2025, June 16). The future of Thai education in an ageing society. Bangkok Post. https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3050691/the-future-of-thai-education-in-an-ageing-society

Curran, P. J., West, S. G., & Finch, J. F. (1996). The robustness of test statistics to nonnormality and specification error in confirmatory factor analysis. Psychological Methods, 1(1), 16–29. https://doi.org/10.1037/1082-989X.1.1.16

Denning, S. (2018). The age of agile: How smart companies are transforming the way work gets done. AMACOM.

Doz, Y., & Kosonen, M. (2010). Embedding strategic agility: A leadership agenda for accelerating business model renewal. Long Range Planning, 43(2–3), 370–382. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2009.07.006

Fernandes, V., Wong, W., & Noonan, M. (2023). Developing adaptability and agility in leadership amidst the COVID-19 crisis: Experiences of early-career school principals. International Journal of Educational Management, 37(2), 483–506. https://doi.org/10.1108/IJEM-02-2022-0076

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104

Galdames-Calderón, M. (2023). Distributed leadership: School principals' practices to promote teachers' professional development for school improvement. Education Sciences, 13(7), 715. https://doi.org/10.3390/educsci13070715

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.

Harris, A., & Jones, M. (2020). COVID 19–school leadership in disruptive times. School Leadership & Management, 40(4), 243–247. https://doi.org/10.1080/13632434.2020.1811479

Hayward, S. (2021). The agile leader: How to create an agile business in the digital age (2nd ed.). Kogan Page.

Horney, N., Pasmore, B., & O’Shea, T. (2010). Leadership agility: A business imperative for a VUCA world. People & Strategy, 33(4), 32–38.

Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118

Joiner, B., & Josephs, S. (2007). Leadership agility: Five levels of mastery for anticipating and initiating change. Jossey-Bass.

Kaiyawan, Y. (2013). Multivariate statistical analysis for research. Chulalongkorn University Press. [translated]

Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling (5th ed.). Guilford Press.

Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.

Ministry of Education. (2020). Strategic plan of the Ministry of Education 2020–2022. Ministry of Education. [translated]

Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847

OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I and II) – Country notes: Thailand. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i-and-ii-country-notes_ed6fbcc5-en/thailand_6138f4af-en.html

Office of the Education Council Secretariat. (2017). National education plan B.E. 2560–2579 (2017–2036). Ministry of Education. [translated]

Özgenel, M., Yazıcı, Ş., & Asmaz, A. (2022). The mediator role of organizational justice in the relationship between school principals' agile leadership characteristics and teachers' job satisfaction. Frontiers in Psychology, 13, 895540. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.895540

Parker, D. W., Holesgrove, M., & Pathak, R. (2015). Improving productivity with self-organised teams and agile leadership. International Journal of Productivity and Performance Management, 64(1), 112–128. https://doi.org/10.1108/IJPPM-10-2013-0178

Porkodi, S. (2024). The effectiveness of agile leadership in practice: A comprehensive meta-analysis of empirical studies on organizational outcomes. Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation, 20(2), 117–138. https://doi.org/10.7341/20242026

Rigby, D. K., Sutherland, J., & Takeuchi, H. (2016). Embracing agile. Harvard Business Review, 94(5), 40–50.

Sararatana, W. (2022). Leadership: Contemporary theories and perspectives for organizational development (4th ed.). Klang Nanavittaya. [translated]

Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2016). A beginner’s guide to structural equation modeling (4th ed.). Routledge.

Sheninger, E. (2019). Digital leadership: Changing paradigms for changing times (2nd ed.). Corwin.

Sherehiy, B., Karwowski, W., & Layer, J. K. (2007). A review of enterprise agility: Concepts, frameworks, and attributes. International Journal of Industrial Ergonomics, 37(5), 445–460. https://doi.org/10.1016/j.ergon.2007.01.007

Taktak, M., & Özgenel, M. (2023). Agile school scale: Validity and reliability study. International Journal of Educational Administration and Leadership: Theory and Practice, 2(2), 97–112. https://doi.org/10.52380/ijedal.2023.2.2.21

UNESCO. (2020). Education: From disruption to recovery. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://en.unesco.org/covid19/educationresponse

Yalçın, E., & Özgenel, M. (2021). The effect of agile leadership on teachers' professional development and performance. Journal of Educational Leadership and Policy Studies, 5(Fall 2021 Issue). https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1342171.pdf