การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมเพื่อสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยจากการรังแกกัน ในโรงเรียน

พัชราภา ตันติชูเวช; สุมิตร สุวรรณ

doi:10.56825/jehds.2026.1016636

การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมเพื่อสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยจากการรังแกกัน ในโรงเรียน

作者

พัชราภา ตันติชูเวช ภาควิชาครุศึกษา คณะศึกษาศาสตร์และพัฒนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกําแพงแสน
สุมิตร สุวรรณ ภาควิชาการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และชุมชน คณะศึกษาศาสตร์และพัฒนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกําแพงแสน

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.56825/jehds.2026.1016636

关键词:

การบริหารแบบมีส่วนร่วม, วัฒนธรรมความปลอดภัย, การรังแกกันในโรงเรียน, โรงเรียน มอ.วิทยานุสรณ์

摘要

งานวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาการรังแกกันในโรงเรียน มอ.วิทยานุสรณ์ 2) พัฒนารูปแบบฯ 3) ทดลองใช้รูปแบบฯ และ 4) ประเมินรูปแบบการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมเพื่อสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยจากการรังแกกันในโรงเรียน การดำเนินงานแบ่งเป็น 4 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหาจากกลุ่มตัวอย่างผู้บริหาร ครู และนักเรียน จำนวน 670 คน ด้วยการสุ่มแบบบังเอิญ เครื่องมือคือแบบสอบถาม วิเคราะห์ด้วยสถิติพื้นฐาน ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบฯ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คน เครื่องมือคือการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 3 ทดลองใช้รูปแบบฯ กับประชากรในโรงเรียนและชุมชน 1,477 คน และทีมสหวิชาชีพ 2 คน เครื่องมือคือแบบสังเกตพฤติกรรม และระยะที่ 4 ประเมินรูปแบบฯ โดยผู้ให้ข้อมูลหลัก 20 คน เครื่องมือคือแบบประเมินและแบบบันทึกการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ด้วยสถิติพื้นฐานและการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

สภาพปัญหาการรังแกกันเกิดขึ้นความถี่ 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยพบการรังแกทางวาจามากที่สุด กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีสถานะเป็นผู้เห็นเหตุการณ์ซึ่งมักรับมือด้วยการแจ้งบุคคลอื่นในโรงเรียน และเห็นว่าครูควรมีบทบาทหลักในการป้องกัน ขณะที่ส่วนใหญ่ไม่แน่ใจต่อนโยบายการป้องกันของโรงเรียน
รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมแบบครบวงจร ตั้งแต่ร่วมคิด ร่วมวางแผน จนถึงร่วมชื่นชมความสำเร็จ โดยมุ่งเน้นการให้ความรู้และฝึกปฏิบัติแก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง
ผลการทดลองใช้ช่วยให้โรงเรียนเกิดกลไกการบริหารความปลอดภัยอย่างเป็นระบบ มีการบรรจุมาตรการลงในแผนยุทธศาสตร์ บูรณาการแผนเผชิญเหตุและคู่มือเฝ้าระวังร่วมกับทีมสหวิชาชีพและจิตแพทย์เข้าสู่การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และขยายผลสู่เครือข่ายผู้ปกครองอย่างยั่งยืน
ผลการประเมินยืนยันว่ารูปแบบมีความเหมาะสมในระดับสูงสุด สามารถยืดหยุ่นเพื่อปรับใช้ได้กับทุกนโยบายของสถานศึกษา โดยมีเงื่อนไขความสำเร็จสำคัญคือภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหาร

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

参考

Anthony, W, P. (1978). Participative management. Addison-Wesley.

Duangkaew, K. (2000). The relationship between participative management, job satisfaction, organizational commitment, and attitudes toward the organization: A case study of Bangkok Bank Public Company Limited, Bangkapi Branch (Master dissertation, Kasetsart University). [translated].

Eboka, O. C. (2021). Likert’s management systems as predictors of school organizational effectiveness. International Journal of Educational Administration and Policy Studies, 13(1), 12-25. https://doi.org/10.5897/IJEAPS2020.0684

Epstein, J. L. (2018). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429494673 DOI: https://doi.org/10.4324/9780429494673

Kongsieng, S. (2018). Academic leadership of school administrators. Wittayachan, 118(2), 68–70. [translated].

Kositannon, S., Suwanchavee, P., & Chumphutra, A. (2021). Situations and forms of school bullying among secondary school students in the northeastern provinces. Journal of Health Systems Research, 15(2), 182-195. [translated].

Langan, P. (2011). Bullying in Schools: What you need to know. Townsend Press Inc.

Likert, R. (1967). The human organization. McGraw-Hill Book.

McLeod, S. (2023). Maslow’s hierarchy of needs. Simply Psychology. https://www.simplypsychology.org/maslow.html

Ministry of Education. (2021). 12 urgent policies (Quick wins) of the Ministry of Education by Treenuch Thienthong, Minister of Education. https://www.moe.go.th. [translated]

Ministry of Education. (n.d.). National Education Act B.E. 2542 (1999). http://www.moe.go.th/ National Education Act B.E [translated]

Office of the Basic Education Commission. (2013). School safety operation manual of the Office of the Basic Education Commission. Ministry of Education. [translated]

Office of the Basic Education Commission. (2022). School safety operation manual. https://www.kruachieve.com [translated]

Olweus, D., & Limber, S. P. (2010). Bullying in school: Evaluation and dissemination of the Olweus Bullying Prevention Program. American Journal of Orthopsychiatry, 80(1), 124–134. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1939-0025.2010.01015.x

Olweus, D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Blackwell Publishing.

Patamathat, S. (2018). The development of a collaboration model between schools and parents in preventing bullying behaviors of secondary school students. (Doctoral dissertation, Chulalongkorn University). [translated]

Phongsa, P., Srisa-ard, B., & Buntheong, S. (2022). Participatory management for enhancing school safety through network collaboration. Journal of Educational Administration and Supervisor, 13(2), 85-98. [translated]

Piyasillpa, W. (2020). Bullying in children and adolescents. https://drpanom.wordpress.com [translated]

Pratumtone, T., & Charoenphittayanon, N. (2022). Guidelines for school safety management under the Secondary Educational Service Area Office Buriram. Journal of Local Management and Innovation, 4(3), 45-58. [translated]

Rajanagarindra Institute of Child and Adolescent Mental Health. (2018). Practice manual for the prevention and management of bullying in schools. Beyond Publishing. [translated]

Samara, M., Da Silva Nascimento, B., El-Asam, A., Hammuda, S., & Khattab, N. (2021). School bullying and cyberbullying anti-bullying policies: A systematic review of student perspectives and awareness. Frontiers in Psychology, 12, Article 740153.

Sanguannam, C. (2010). Theories and practices in educational administration (3rd ed.). Bookpoint. [translated]

Sajjaphibun, S., Erawan, P., & Nimnuan, N. (2020). A model of student care and support system management for safety in schools under the secondary educational service area office. Journal of Education Naresuan University, 22(3), 142-156. [tranlated]

Sirirat, T., Wanchai, M., & Piyanut, K. (2022). School administrators’ leadership behaviors based on Likert’s four systems theory and their relationship with policy implementation success. Journal of Educational Quality Assurance, 5(2), 74-88.

Siritharangsri, P. (2014). Model of basic education school management. Office of the Education Council. [translated].

Tantichuwet, P., Suwan, S., Fakchaoenphol, W., & Poonsri, W. (2022). The development of a process to build a safety culture in schools to prevent student bullying in the Demonstration School of Kasetsart University, Kamphaeng Saen Campus (Research report) Kasetsart University, Kamphaeng Saen Campus. [translated].

Thai Health Promotion Foundation. (2020). Not okay with this: Thai children ranked 2nd in the world for being bullied. https://www.thaihealth.or.th/Content/51089.html [translated]